Polska na drodze do nowej energii: Co o transformacji mówi nam najnowszy raport PSE?

Transformacja energetyczna przestała być odległą wizją, a stała się kluczowym wyzwaniem „tu i teraz”. Stoimy przed historyczną zmianą: odchodzimy od emisyjnych źródeł węglowych na rzecz dynamicznego miksu opartego na odnawialnych źródłach energii (OZE) oraz energetyce jądrowej. To ogromna szansa na niezależność i tańszą energię, ale też ogromna próba dla naszej infrastruktury.

Kim jest PSE i dlaczego ich analizy są tak ważne?

Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE) to operator systemu przesyłowego – podmiot odpowiedzialny za to, by energia elektryczna bezpiecznie docierała z elektrowni do sieci lokalnych w całym kraju. Można ich nazwać „zarządcą autostrad energetycznych”. Raporty PSE, takie jak najnowszy „Plan rozwoju sieci przesyłowej na lata 2025-2034” (PRSP), to najważniejsze dokumenty planistyczne w Polsce. Nie są to jedynie teoretyczne prognozy, ale konkretne mapy drogowe pokazujące, jak system poradzi sobie z nowymi farmami wiatrowymi, fotowoltaiką i rosnącym zapotrzebowaniem na prąd.

Dwa scenariusze przyszłości: Ile energii będziemy potrzebować?

PSE analizuje przyszłość w oparciu o dwa modele, które uwzględniają postępującą elektryfikację gospodarki (pompy ciepła, pojazdy elektryczne):

1. Scenariusz Swobodnej Transformacji (SST): Zakłada naturalne tempo zmian przy umiarkowanym wzroście zapotrzebowania na energię (ok. 192 TWh w 2034 r.).
2. Scenariusz Dynamicznej Transformacji (SDT): Przewiduje znacznie większą konsumpcję (ok. 232 TWh) ze względu na intensywny rozwój produkcji zielonego wodoru i centrów danych.

Co istotne dla klimatu, w obu scenariuszach rola węgla drastycznie maleje. Dzięki planowanym inwestycjom w OZE, struktura produkcji energii ulegnie radykalnej zmianie:

Warto zauważyć, że w scenariuszu dynamicznym (SDT), choć udział procentowy OZE wydaje się nieco niższy, to realna ilość wyprodukowanej „zielonej” energii jest znacznie większa (156 TWh vs 138 TWh), aby pokryć gigantyczny wzrost zapotrzebowania.

Filary stabilności: Gaz i Atom w służbie klimatu

Aby system był stabilny, nie możemy polegać wyłącznie na wietrze i słońcu. Raport PSE kładzie ogromny nacisk na dwa źródła, które będą stanowić „kręgosłup” polskiego systemu:

• Energetyka Jądrowa – Stabilna Baza: Raport uwzględnia przygotowanie sieci pod pierwszą polską elektrownię jądrową oraz rozwój małych reaktory modułowych (SMR). Atom to bezemisyjne źródło pracujące w podstawie systemu, które pozwoli zastąpić wielkie elektrownie węglowe bez ryzyka przerw w dostawach.
• Gaz Ziemny – Elastyczny Pomost: Gaz ma pełnić rolę paliwa przejściowego. Jego udział w 2034 r. wyniesie od 24% do 28%. Dlaczego jest kluczowy? Bo elektrownie gazowe można szybko włączyć, gdy ustaje wiatr. Gaz będziemy pozyskiwać z bezpiecznych kierunków: przez Baltic Pipe z Norwegii oraz terminale LNG (Świnoujście i planowane FSRU w Gdańsku). Co ważne, nowe bloki gazowe są projektowane jako „Hydrogen Ready” – w przyszłości będą mogły spalać zielony wodór.

Modernizacja sieci: Autostrady Północ-Południe

Nasz potencjał OZE rośnie na północy (Morskie Farmy Wiatrowe do 18 GW). Aby przesłać tę energię do przemysłowego południa, PSE planuje budowę przełomowej linii prądu stałego (HVDC). To „energetyczny most”, który połączy bałtycki wiatr z fabrykami na Śląsku i w Małopolsce.

Wpływ na ślad węglowy: O ile spadną emisje?

Z perspektywy Carbon Footprint Foundation, najważniejszy jest wpływ tych zmian na emisyjność gospodarki:

• Wypieranie węgla: Udział węgla w miksie spadnie do zaledwie 7-9% w 2034 roku. To fundament redukcji śladu węglowego polskich produktów.
• Zgodność z „Fit for 55”: Plan PSE pozwala realnie myśleć o redukcji emisji w energetyce o 62% do 2030 r. (względem 2005 r.).
• Efektywność: Nawet przy wzroście konsumpcji energii, dzięki atomowi i OZE, ilość CO2 emitowana na każdą wyprodukowaną kWh spadnie drastycznie.

Podsumowanie: Fundament pod neutralność klimatyczną

Modernizacja sieci przesyłowej to inwestycja, która udrażnia „wąskie gardło” transformacji. Raport PSE pokazuje, że Polska ma realny plan: miks oparty na OZE wspierany stabilnością atomu i elastycznością gazu. To droga do bezpiecznej, tańszej i przede wszystkim czystej energii dla nas wszystkich.

Źródło: PSE S.A., Plan rozwoju sieci przesyłowej na lata 2025-2034, grudzień 2024: PRSP_2025_2034_dokument_glowny_2024_12_20.pdf

Tekst autorstwa: Marta A. Seweryn