Pogoda nas męczy, dezinformacja dzieli. Dlaczego edukacja klimatyczna musi zmienić język?

Czy zauważyliście, że kiedy termometry w całej Europie pokazują historyczne rekordy- od 40,5°C w Polsce po 41,7°C w Niemczech- zamiast rozmawiać o tym, jak adaptować nasze miasta do nieznośnego skwaru, zaczynamy toczyć wojny w komentarzach?

Ostatnio sieć obiegł klasyczny przykład manipulacji. Autor posta o „Blokadzie Omega” triumfalnie ogłasza: „To naturalny mechanizm, działo się tak od zawsze, CO2 nie ma z tym nic wspólnego!”. Z pozoru wszystko brzmi naukowo- są mapy, jest trudne pojęcie meteorologiczne. Brzmi to jak „ostateczny dowód”, który ma nas podzielić na „oświeconych” i „zmanipulowanych”.

Pod spodem natychmiast pojawiają się głosy sceptyków. Jeden z komentujących pisze: „To ile procent z tego 0,04% CO2 w atmosferze odpowiada człowiek? Może uściślijmy: Europejczyk. No ile? I to ma wpływ na klimat? Znikomy”. Kawałek dalej inny internauta z żalem pyta, dlaczego koszty transformacji ma ponosić zwykła rodzina jeżdżąca autem z 2005 roku, podczas gdy najbogatsi bezkarnie latają prywatnymi odrzutowcami.

Te dwa komentarze idealnie pokazują wyzwanie, przed którym stoimy. Z jednej strony mamy jawną dezinformację, z drugiej- głębokie, ludzkie poczucie niesprawiedliwości.

Pułapka „0,04%”- dlaczego klimat jest tak trudny?

Klimatologia to niezwykle skomplikowana dziedzina. Łączy w sobie zaawansowaną fizykę atmosfery, chemię, geografię oraz oceanografię. Tymczasem w dobie mediów społecznościowych „ekspertem” od klimatu staje się każdy, kto potrafi napisać post.

Manipulacja oparta na micie, że „0,04% CO2 w atmosferze to zbyt mało, by mieć znaczenie”, działa na naszą wyobraźnię, bo intuicyjnie małe liczby wydają nam się nieistotne. Jednak w przyrodzie małe dawki mają potężne znaczenie. Cyjanek potasu potrafi zabić człowieka w ilości stanowiącej zaledwie 0,0003% masy jego ciała. Podobnie jest z gazami cieplarnianymi- naturalna blokada atmosferyczna (jak wspomniana Omega) zdarzała się zawsze. Różnica polega na tym, że dawniej przynosiła w Polsce 33°C, a dziś- na podgrzanej przez ludzkie emisje „bazie”- wyciska z termometrów rekordowe 40,5°C.

Walka z tego typu półprawdami to absolutny fundament naszej misji. Wierzymy, że rzetelna edukacja to najlepsza szczepionka na fake newsy. Dlatego w projekcie „Mistrzowie Energii” uczymy najmłodszych krytycznego myślenia i logicznego łączenia faktów. Chcemy, aby przyszłe pokolenia rozumiały mechanizmy rządzące planetą i potrafiły odróżnić chwilową pogodę od długofalowego trendu klimatycznego.

Chomik w kołowrotku, czyli dlaczego transformacja musi być sprawiedliwa

Drugi z cytowanych komentarzy dotyka problemu, którego jako edukatorzy i publicyści nie możemy ignorować. Czytelnik pyta: „Skąd pomysł, że kiedy się zapłaci za to auto kolejny podatek, to już jest ekologia? Dlaczego rodzina ma cierpieć, kiedy góra napycha sobie dalej kabzę?”.

To potężny, całkowicie zrozumiały głos frustracji. Edukacja i komunikacja klimatyczna muszą być mądrze zaprojektowane- tak, aby nie uderzały w najuboższych i osoby wykluczone. Przez lata narracja ekologiczna zbyt mocno skupiała się na indywidualnej winie „Kowalskiego”. Tymczasem przeciętny obywatel jest często uwięziony w systemie jak chomik w kołowrotku:

• Musi dojechać do pracy starym autem, bo w jego gminie zlikwidowano PKS.
• Kupuje produkty w plastiku, bo w markecie nie ma innych alternatyw.
• Mieszka w nieocieplonym domu, bo nie stać go na natychmiastowy remont za kilkadziesiąt tysięcy złotych.

Zrzucanie odpowiedzialności na jednostki, podczas gdy globalne korporacje i miliarderzy generują gigantyczny ślad węglowy, buduje opór społeczny. Transformacja energetyczna nie może być luksusem dla bogatych, opłaconym podatkami najuboższych. Jeśli ludzie poczują, że ekologia to bat wymierzony w ich i tak skromne budżety, odwrócą się od nauki i uciekną w ramiona denializmu klimatycznego.

Rosnąca świadomość- nasze światełko w tunelu

Mimo że niezrozumienia tematu i lęku przed zmianami wciąż jest bardzo dużo, z optymizmem obserwujemy sekcje komentarzy. Świadomość społeczna stale rośnie. Pod manipulatorskimi postami pojawia się coraz więcej merytorycznych głosów, które celnie punktują błędy logiczne i demaskują fakenewsy. Ludzie zaczynają łączyć kropki.

Naszym zadaniem- jako twórców, edukatorów i społeczności skupionej wokół ochrony planety- jest dostarczanie wiedzy, która nie tylko wyjaśnia fizykę klimatu, ale też szanuje ludzkie obawy ekonomiczne. Musimy głośno mówić, że walka o klimat to nie walka z człowiekiem, ale walka o czyste powietrze, tańszą energię i bezpieczną przyszłość dla nas wszystkich. Bez wykluczania kogokolwiek.